روایات مرتبط با خلقت حوّا(ع) از دندۀ چپ آدم همواره به‌دلیل تعارض ظاهری با قرآن و عقل، مورد چالش بوده و عمدتاً با رویکردی نقادانه مطالعه شده‌اند. این پژوهش با عبور از خوانش ظاهری، می‌کوشد با روش تحلیل مضمون و با اتکا به میراث عرفان نظری و به‌ویژه حکمت متعالیه، الگوی نمادپردازی نهفته در این روایات را کشف و تحلیل کند. نوآوری نوشتار حاضر، ارائۀ تحلیلی نظام‌مند از این خوانش نمادین و تبیین دلالت‌های سلوکیِ آن است که عبارت‌اند از: تأیید فلسفیِ مسئلۀ توسل به اولیای الهی (به‌عنوان مجاری عقل کامل) و ترسیم رابطۀ عقل و نفس به‌مثابۀ «مرشد و سالک» که بر نیاز ذاتیِ نفس به هدایت عقل برای نیل به کمال و قرب الهی دلالت دارد. این تحلیل، می‌تواند پاسخی استدلالی و مبتنی‌بر حکمت متعالیه به پرسش‌های مطرح‌شده حول این دسته از روایات به شمار آید. بر این اساس، در خوانش عرفانی، «آدم» نماد «مرتبۀ عقل» و «حوّا» نماد «مرتبۀ نفس» است و «دندۀ چپ» کنایه از جنبۀ مادی و احساسی وجود انسان محسوب می‌شود. یافتۀ بنیادین پژوهش حاضر آن است که این روایات در باطن خود، از پیدایش نفس از عقل و وابستگیِ ذاتیِ آن به راهنمایی عقل برای دستیابی به کمال و قرب الهی سخن می‌گویند.